X
تبلیغات
مرکز تخصصی مشاوره طب سنتی ایران - حافظه و طب سنتی

بخش اول :

پیشینیان می‌پنداشتند كه مواد غذایی در اثر ترشحات دهان، معده، روده‌ها، كبد و لوزالمعده دچار تغییرات و استحالاتی شده و سرانجام به صورت كشكاب در‌می‌آید. كشكاب از راه روده‌ها جذب و به وسیله عروق به كبد می‌رود.

احتمالا با دانش‌آموزان باهوش و زرنگی كه به هنگام امتحانات دچار فراموشی شده و هرچه را كه خوانده‌اند از یاد می‌برند، برخورد كرده‌اید. شیوه‌های گوناگونی برای تقویت حافظه وجود دارد. كارشناسان تغذیه نیز رژیم‌های غذایی مختلفی را برای تقویت حافظه پیشنهاد می‌كنند.
طب سنتی ایران نیز با نگاهی عمیق به این موضوع پرداخته و ثابت كرده است كه رابطه مستقیمی بین نوع تغذیه و حافظه آدمی وجود دارد. روانشناسان و پزشكان آلوپاتیك استرس را عامل اصلی این عارضه عنوان می‌كنند، در حالی كه درمان استرس به تنهایی به بهبود شرایط كمك نمی‌كند.
پیشینیان می‌پنداشتند كه مواد غذایی در اثر ترشحات دهان، معده، روده‌ها، كبد و لوزالمعده دچار تغییرات و استحالاتی شده و سرانجام به صورت كشكاب در‌می‌آید. كشكاب از راه روده‌ها جذب و به وسیله عروق به كبد می‌رود. كبد در اثر اعمال طبیعی خود آن را پخته و یا تغییراتی به ۴ شكل متفاوت در می‌آورد.

بدن انسان از ۴ خلط تشكیل شده كه هر یك به نوبه خود وظایفی در بدن دارند كه به شرح زیر است:

▪ گونه اول كه مانند گل كدر، تار و سنگین است سودا نامیده می‌شود. سودا طبعی سرد و خشك دارد. افزایش سودا در بدن لاغری، تیرگی رنگ پوست (متمایل به سیاهی)، غلظت خون، سوزش معده، اشتهای كاذب و فزونی فكر و خیال را به همراه دارد. و رویاهای شخص در خواب توام با وحشت و تاریكی است.

▪ بلغم، ماده لزج سفید رنگی است كه نسبتا سبك‌تر بوده و روی سودا قرار می‌گیرد. افزایش بلغم موجب سپیدی، نرمی و سستی پوست، ضعف گوارش، آروغ ترش، خواب بسیار، كندی حواس، ریزش لعاب دهان و آب بینی رقیق و غیر سوزان می‌شود. شخص در خواب و رویا باران، برف و آب می‌بیند. قدما طبیعت چنین فردی را سرد و تر می‌نامیدند.

▪ خلط سوم ماده قرمز رنگی است كه خون نامیده می‌شود. خون بدون هیچ‌ تغییری و بلاواسطه صرف تغذیه بدن می‌شود. چنانچه اندازه این خلط در بدن بیش از حد طبیعی باشد؛ رنگ بدن به سرخی گراییده و شخص احساس می‌كند زبانش سنگین‌تر شده است. سستی و كاهلی اعضا، دهان‌دره و خمیازه، كندی حواس، بروز برخی جوش‌ها در بدن، گاهی خون‌ریزی لثه‌ها و بینی از عوارض افزایش خلط خون در بدن است. در این حالت رویاهای شخص سرخ و خونین است و طبیعت بیمار گرم و تر.

▪ خلط چهارم ماده زردرنگی است كه از دیگر خلط‌ها سبكتر بوده و صفرا نام دارد. اگر صفرا از حد خود تجاوز كند رنگ بدن و چشم‌ها به زردی گراییده، بینی خشك و زبان نیز زبر و خشك می‌شود. تشنگی، تهوع، قی، سوزش معده و بی‌میلی به غذا از سایر عوارض افزایش خلط صفرا در بدن است. خواب شخص نیز با مناظری از گرما و آتش توام است. در چنین حالتی طبیعت بیمار گرم و خشك است.

● اثرات بلغم در مغز
همان‌طور كه گفته شد قدما معتقد بودند افزایش رطوبت و سردی در مغز باعث سستی و تنبلی دما‎غ، كندی ذهن، تفكر و حواس شده شخص را به فراموشی دچار می‌كند. هر قدر رطوبت و خلط بلغم در سر بیشتر جمع شود، به همان نسبت فراموشی افزایش، تیزهوشی و قوه ادراك كاهش می‌یابد به طوری كه شخص كاملا فاقد هرگونه فهم و شعور می‌گردد. در این حالت فراموشی با سنگینی سر و ترشحات بینی همراه است.
به‌علاوه وجود رطوبت در سر موجب سرگیجه، تشنج، سكته، صرع و … می‌گردد. طبیعی است از بین بردن رطوبت، عوارض گفته شده را از بین می‌برد.
خوردن بعضی از غذاها كه اصطلاحا سرد و تر نامیده می‌شوند، موجب تولید رطوبت و بلغم در بدن می‌شود. برخی از غذاهای سرد و تر عبارتند از: ماست، خیار، هندوانه، كاهو، آلو، اسفناج، نارنج، پرتقال، برنج، گوشت گاو، گوشت بز، گوشت خروس.
افرادی كه طبیعت معتدل دارند با خوردن غذاهای سرد و تر، طبیعتشان به سردی و تری متمایل می‌شود و اگر خوردن غذاهای سرد و تر چند روز ادامه داشته باشد سستی، تنبلی و‌ ضعف قوه تفكر در آن‌ها پدیدار شده، به فراموشی دچار می‌شوند.
گاهی دانش‌آموزان زرنگ، یك روز پس از درس معلم، علی‌رغم آن كه به اندازه كافی تمرین كرده و به حافظه خود نیز اطمینان دارند، آموخته‌هایشان را از یاد می‌برند. بررسی‌ها نشان داده، این دانش‌آموزان شب قبل، برنج و ماست مصرف كرده‌اند.
در این حالت ماست و برنج در بدن رطوبت و سردی ایجاد كرده، در كلاس درس به واسطه هیجان عصبی، رطوبت به مغز روی آورده، رابطه مراكز حافظه و تكلم را كند و سپس قطع نموده است. هنگام سكته مغزی نیز همین اتفاق می‌افتد با این تفاوت كه در این‌جا رطوبت دور مراكز حافظه و تكلم را گرفته، مانع جریان ارتباطی بین آن‌ها شده ولی خرابی ایجاد نكرده است.
شایسته است اولیای دانش‌آموزان به طبیعت فرزندانشان و تاثیر غذاهای گوناگون در جسم، روحیه و جان آن‌ها توجه داشته باشند. همچنین باید بدانند كه غذاهای مختلف اثرات متفاوتی به روی ترشحات غدد درونی و كاركرد آن‌ها دارند

بخش دوم :

حافظه يك استعداد همگاني دربخاطر سپاري رويدادها واطلاعات وهمچنين يادآوري آنهاست وبوسيله حافظه مي توان رويدادهاي زمان حاضر راحفظ ونگهداري كرد وخاطرات ووقايع گذشته رابه يادآورد.حافظه بلند مدت مخزني است كه اطلاعات گوناگون ازچنددقيقه تا اطلاعات سراسرعمر رادرخودجاي مي دهد ويادآوري وقايع گذشته به كمك حافظه بلندمدت صورت مي گيردوحافظه كوتاه مدت دربه يادآوري اطلاعات تازه وارد فعال است.
تقويت حافظه ياپرورش حافظه، همان به يادآوري است كه روان شناسان به عنوان روش هاي پرورش حافظه پيشنهاد كرده اند.
نكاتي درباره حافظه:
1-حافظه همانند ساير قواي بدن قابليت رشد،تقويت وپرورش رادارد.
2-قدرت حاقظه دركودكان، همچون بزرگسالان،ثابت وپايدار نيست.

3-اگركاهش حافظه همراه با سلامت كامل بدني پديد آيد،نشاندهندةصرع ياسكتةمغزي است.

درمتون طب سنتي  بيان شده،هرگاه مزاج بطن واپسين مغزبه سردي غير طبيعي دگرگون شود حافظه ضعيف يا مختل مي شود وبايد به گرم كردن آن پرداخت.ازبين رفتن ياكاهش حافظه هميشه دراثر سردي مزاج پديد مي آيد ولي اگر همراه باخواب آلودگي پديد آيد مزاج بيمار دچارسردي ورطوبت است واگرهمراه با بيخوابي باشد بيمار دچار سردي وخشكي مزاج است.دركل مزاج خشك براي افزايش حافظه مناسبتر وبهتر است.

1- برخي از عوامل افزايش دهنده حافظه:
الف) مداومت وپرداختن به مطالعه ودرس خواندن وعادت كردن به حفظ كردن هرچه بيشترمطالب باعث فزوني نيروي حافظه مي شودزيرا حفظ كردن براي آدمي همچون ورزش است براي بدن.
ب) مراقبت همه جانبةبهداشتي ،تغذيه خوب ومناسب وبيداري باعث تيزي ونيرومندي حافظه مي شوند.همچنين پياده روي وحركت دادن دست ها وورزش هاي مانند آن،نيكو ومناسب هستند ولي ورزش هاي سخت وخسته كننده كه باعث صرف نيروي زياد ودرنتيجه پرخوري مي شوند باعث كاهش حافظه مي گردند.
ج) استفاده از مرباي عسلي وج(سوسن زرد)،هليله سياه،زنجبيل،كندر،روغن گوشت سفيدنارگيل وهمچنين ماساژ سر با روغن خيري وروغن سوسن،همچنين به كاربردن غرغره ها وعطسه آورهاي تند كه بلغم رامي زدايندبه افزايش حافظه كمك مي كنند.

2- برخي ازعوامل كاهش دهنده حافظه:
الف) زياده روي درشرابخواري براي حافظه زيان آوراست.
ب) خوابيدن زياد به ويژه هنگام روز وپس ازپرخوري باعث كسالت وسنگيني وكاهش حافظه مي شود،همچنين بي خوابي هاي طولاني باعث ضعف نيروي تفكرشده وخاطرات ثبت شده راازبين مي برند.
ج)مصرف خوراكي ها وموادخواب آوروهمچنين مصرف بيش ازحدخشخاش،كاهو،سير،پياز وزعفران،نوشيدن آب زياد، پرخوري وقرار گرفتن درمعرض بادهاي جنوبي براي حافظه زيان آوراست.
شستشو باآب بسيارگرم وبسيار سرد هم براي حافظه مناسب نيست زيرا آب سرد براي حواس آدمي زيان آوربوده وايجادكرخي دربدن مي كند وآب گرم باعث سستي عصب وكاهش حافظه مي شود.

درمتون طب اسلامي  مسواك زدن،روزه گرفتن،قرائت نمودن قرآن(بويژه آية الكرسي)،وضو باآب نيمه گرم ودائم الوضوبودن،به صورت علما نگاه كردن ،اطاعت ازپدرومادر،گرفتن ناخنها درروزدوشنبه،حجامت كردن وعسل خوردن،كندرجويدن،شير،مرباي آويشن ،اسطوخودوس،خوردن انگور وگرمي جات ،عدس،كرفس،كدو،سيب وبه،جوانه گندم،ناشتاخوردن انار باپيه آن ،ناشتاخوردن مويز باهسته ،ناشتاخوردن مخلوط زعفران،سعدكوفي وعسل وبطورعموم خوردن آب كم وغذاي كم جهت زيادي حافظه مؤثراست.امامواردي همچون خوردن سيب ترش،خوردن سردي بيش ازحد مانندماست وبرنج ،خوردن گشنيز،پنير وآب زياد،حجامت كردن درجاي گودي پشت باعث كاهش حافظه مي شوند.

گياهان دارويي مورد استفاده در تقويت حافظه

1-  رزماري(اكليل كوهي) (Rosemary) : رزماري يك گياه محبوب هم ازنظرپزشكي وهم به عنوان نماد حافظه بوده است.رزماري محرك گردش خون و فعاليتهاي مغزي ((cephalicاست.دريونان باستان اعتقاد براين بوده است كه اكليل كوهي ذهن وحافظه راتقويت مي كندوبه همين دليل دانشجويان يونان دروقت امتحان دادن تاج گل هايي ازاكليل كوهي را بدور سرخودمي پيچيده اند.استشمام چندقطره ازروغن رزماري يقينا موجب احساس پاك بودن فوق العاده فكر مي شود.
2-گل سرخ (Rosa spp) :امروزه هم همانندگذشته گل سرخ گياهي باارزش است،درطب آيورودايي گل سرخ راخنك كننده بدن ومقوي ذهن مي دانند.دراختيارات بديعي آمده استشاق گل سرخ باعث قوت دماغ مي شود.
3- مريم گلي دارويي(sage) : اين گياه كه بطورسنتي آن راباطول عمرمرتبط مي دانند به عنوان دارويي براي بازگرداندن حافظه در افرادمسن شهرت يافته است. به عنوان نمونهjohn gerarde مي گويد:مريم گلي براي سرومغز بطوراستثنايي مناسب است واحساسات وحافظه را نيرومي بخشد.
4-ژينكو(Ginkgo): برگ ژينكوتقويت كننده حافظه وباعث ازدياد فعاليت هاي مغزي وجريان خون درآن مي شود.
5-روغن فرار حاصل ازگياهاني همچون نعنا،رزماري،ريحان،آويشن،مرزه،ميخك وجوز  ازجمله روغن هاي cephalic هستند به اين معني كه موجب تحريك مغز مي شوند وبه پاك بودن تفكركمك مي كنند.



تاريخ : پنجشنبه 1390/05/20 | 16:47 | نویسنده : علی مهربان |
.: